Prezes odpowiada karnie za podatki spółki, nawet jeśli ich nie wyliczał
„Podatkami zajmuje się księgowość” – to częste przekonanie członków zarządu. Przepisy i orzecznictwo pokazują jednak, że osobista odpowiedzialność za rozliczenia spółki może dotknąć zarząd także wtedy, gdy nie wypełniał on deklaracji.
Odpowiedzialność karna skarbowa
Kodeks karny skarbowy przewiduje, że jako sprawca odpowiada również ten, kto zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby prawnej – na podstawie przepisu, decyzji, umowy lub faktycznego wykonywania (art. 9 § 3 k.k.s.). W praktyce oznacza to, że:
- zarzut karnoskarbowy usłyszy osoba fizyczna, a nie spółka – najczęściej członek zarządu
- powierzenie rozliczeń biuru rachunkowemu nie zwalnia automatycznie z odpowiedzialności
- postępowanie karne skarbowe toczy się niezależnie od postępowania podatkowego
- skutki są osobiste i niekiedy dotkliwe: grzywna, obowiązek zapłaty uszczuplonego podatku, a nawet kara pozbawienia wolności i wpis do Krajowego Rejestru Karnego
Odpowiedzialność majątkiem za zaległości spółki
Niezależnie od odpowiedzialności karnej, członkowie zarządu spółki z o.o. i spółki akcyjnej odpowiadają całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z jej majątku okaże się bezskuteczna, a oni sami nie wykażą okoliczności zwalniających (art. 116 Ordynacji podatkowej). Orzecznictwo jest tu surowe:
- NSA (III FSK 978/22): wewnętrzny podział obowiązków nie ma znaczenia, a osoba, która zgodziła się być w zarządzie „figurantem”, w pełni ponosi ryzyko.
- NSA (III FSK 44/23): faktyczne pełnienie funkcji, nawet po formalnej rezygnacji również prowadzi do odpowiedzialności.
Jak ograniczyć ryzyko?
- Przyjmij jasny schemat organizacyjny i podział obowiązków podatkowych.
- Wyznacz osoby odpowiedzialne za rozliczenia – formalnie (art. 31 Ordynacji podatkowej) i w zakresach obowiązków.
- W większych firmach wprowadź kilkustopniową weryfikację danych finansowych.
- Przy trudnych decyzjach podatkowych korzystaj z zewnętrznych opinii prawnych i podatkowych.
- Gromadź „defense file”: opinie doradców, uzasadnienie biznesowe transakcji i dokumenty potwierdzające ich wykonanie.
Żadne działanie nie wyłączy odpowiedzialności z góry, ale dobrze udokumentowana staranność może ją istotnie ograniczyć. Jeżeli chcesz ocenić ryzyko w swojej spółce lub otrzymałeś wezwanie z urzędu skarbowego – skontaktuj się z kancelarią.