Polityka antykorupcyjna: dokument do szuflady czy realna ochrona zarządu?
Wiele firm ma politykę antykorupcyjną tylko dlatego, że wymaga jej kontrahent albo procedura przetargowa. Tymczasem dobrze przygotowana i stosowana w praktyce polityka może realnie chronić spółkę i jej zarząd w razie kryzysu.
Dlaczego to ważne?
- Odpowiedzialność spółki – za przestępstwa korupcyjne mogą odpowiadać nie tylko osoby fizyczne, ale też sama spółka, na podstawie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.
- Łapownictwo menedżerskie – Kodeks karny penalizuje korupcję także w relacjach między firmami, nie tylko w kontaktach z urzędnikami (art. 296a k.k.).
- Należyta staranność zarządu – gdy pracownik wręczy łapówkę, zarząd będzie musiał wykazać, że zrobił wszystko, by temu zapobiec.
Najbardziej narażone są firmy z rozbudowanymi działami sprzedaży oraz te, które uczestniczą w zamówieniach publicznych, czy mają do czynienia z dużymi kontraktami (np. branża budowlana).
Co powinna zawierać polityka antykorupcyjna?
- Zakaz korupcji i jej definicję – najlepiej z przykładowymi scenariuszami typowymi dla danej branży.
- Zasady dotyczące upominków – co wolno przyjąć i wręczyć oraz do jakiej wartości.
- Reguły darowizn i sponsoringu.
- Sposób zgłaszania nieprawidłowości i postępowania po otrzymaniu zgłoszenia.
- Obowiązek szkoleń dla pracowników.
Polityka to nie wszystko
Sam dokument nie wystarczy. Skuteczny system antykorupcyjny obejmuje też:
- weryfikację kontrahentów (KYC) – szczególnie przy dużych kontraktach, z udziałem więcej niż jednej osoby w wyborze partnera
- klauzule antykorupcyjne w umowach
- szkolenia z realnymi scenariuszami, a nie tylko odczytanie regulaminu
- „tone from the top” – przykład idący od zarządu
Sygnaliści
Od 25 września 2024 r. obowiązuje ustawa o ochronie sygnalistów. Podmioty zatrudniające co najmniej 50 osób muszą mieć procedurę zgłoszeń wewnętrznych. Dobrze zaprojektowany kanał zgłoszeń to jedno z najskuteczniejszych narzędzi wykrywania korupcji na wczesnym etapie.
Jak uniknąć „compliance na papierze”?
- Dopasuj zasady do wielkości i specyfiki firmy – przerośnięte procedury paraliżują biznes i nikt ich nie stosuje.
- Pisz zrozumiale – pracownicy muszą wiedzieć, jak się zachować.
- Regularnie aktualizuj dokumenty i sprawdzaj, czy działają w praktyce.
Polityka antykorupcyjna nie wyeliminuje ryzyka całkowicie, ale może przesądzić o tym, kto poniesie konsekwencje, gdy coś pójdzie nie tak. Jeżeli chcesz wdrożyć lub zweryfikować system antykorupcyjny w swojej firmie – skontaktuj się z kancelarią.